Thomas Jefferson sinh ngày 13/04/1743, mất vào ngày 14/07/1825 (đúng 50 năm sau ngày Hoa Kỳ ban bố “Tuyên ngôn Độc lập).

Từ năm 1760 đến 1767 ông học và tốt nghiệp tại Đại học Williams and Mary (tại Williamsburg), hành nghề Luật sư tại Luật sư đoàn nơi đây. Đến năm 1772, ông thành hôn với bà góa phụ Martha Wayles Skelton (hai người có với nhau 1 con trai và năm con gái, nhưng chỉ có 2 người con gái sống đến trưởng thành).

Năm 1776, Quốc hội Lục địa Mỹ chỉ định một ủy ban soạn thảo bản “Tuyên ngôn Độc lập”, gồm có 5 người: Thomas Jefferson, John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sheman, Robert Livingston – trên thực tế do chính Thomas Jefferson trực tiếp soạn thảo. Từ 02/07/1776 tranh luận trong Quốc hội (với 57 đại biểu), đến 04/07/1778 thông qua toàn văn (hầu như không sửa chữa gì). (1)

Từ đây, bắt đầu một sự nghiệp hoạt động sôi nổi, bền bỉ với nhiều đóng góp quan trọng: Ông vừa là 1 luật gia xuất chúng, 1 nhà ngoại giao, 1 lý thuyết gia chính trị (là người sáng lập ra Đảng Dân chủ), và là Tổng thống thứ 3 của hợp chủng quốc Hoa Kỳ (2 nhiệm kỳ từ 1801 – 1809).

Ông suốt đời đấu tranh không mệt mỏi cho các nền tự do ngôn luận, báo chí, tôn giáo. Ông mạnh dạn ủng hộ thêm vào Hiến pháp Hoa Kỳ đạo luật dân quyền (The Bill of Rights). Từ 1779 – 1780, ông là thống đốc bang Virginia, ủng hộ mạnh mẽ Tướng George Washington – đến 1783 được bầu vào nghị sĩ Quốc hội.

Năm 1801, ông đắc cử Tổng thống (đây là lần đầu tiên được bầu từ tranh cử lưỡng Đảng, cũng là Tổng thống đầu tiên tuyên thệ nhậm chức, ở và làm việc tại Nhà Trắng (White House).

Trong 2 nhiệm kỳ làm Tổng thống của ông, lãnh thổ Hoa Kỳ được tăng lên gần gấp đôi (nhờ mua lại từ Pháp vùng đất/bang Louisiana (2,292,139 km2), tạo ra cho Hoa Kỳ vị thế trung lập trong cuộc chiến khắp Châu Âu do Napoleon gây ra (nhớ có giai đoạn 1784 – 1789 ông làm Bộ trưởng Mỹ tại nước Pháp, kết bạn thân với Hầu tước Gilbert du Motier de La Fayette – Thống chế đầy uy tín của Pháp) và sau đó về nước làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Ông là 1 người rất đa tài. Về kiến trúc, chính ông vẽ kiểu cho Điện Capitol (thủ phủ của bang Virginia) và tòa dinh thự Monticello của ông. Ông cũng chơi vĩ cầm giỏi như một nghệ sĩ nhạc thính phòng thực thụ, và ông còn là Chủ tịch Hội Triết học Hoa Kỳ.

Thomas Jefferson còn là 1 luật gia xuất sắc, đã đề ra nhiều đạo luật hữu ích, thực tiễn, hướng về đại chúng. Ông cũng là người ủng hộ và đẩy mạnh hệ thống tiền tệ và đo lường theo hướng thập phân.
Và, ngày nay, mọi công dân Hoa kỳ đang thụ hưởng nhiều sự tốt lành do lòng tận tụy của ông đối với các Nhân quyền (Human Rights). Ông cũng đã hoạch định một thể thức chính quyền mà 37 năm về sau, trong bài diễn văn tại Gettysburg, ông Abraham Lincoln đã mô tả chính quyền Hoa Kỳ phải là “của Dân, do Dân và vì Dân”.

(1) Ghi chú:
Cũng tại Hội nghị này đã chọn ngày 04/07 là ngày lễ Độc Lập (sau này gọi là Lễ Quốc Khánh – Indepence day), qui định hình thức quốc kỳ [do lúc này Hoa Kỳ mới chỉ có 13 bang nên quốc kỳ chỉ có 13 ngôi sao trắng trên nền xanh và 13 sọc ngang (7 sọc đỏ và 6 sọc trắng)], hình thức chung giống như quốc kỳ bây giờ.

LÊ KHẮC HOÀNG MINH ( Tổng hợp )