You invent me, what can I do without you?

Hổm nay rảnh rỗi lại lấy phim này ra coi lại. Đây là phim tui coi nhiều lần thứ nhì, chỉ sau Titanic (hồi đó tui coi Titanic tới 8 lần). Điểm tôi ấn tượng nhất là đây là bộ phim đầu tiên về Batman mà Batman lại không phải là nhân vật chính. Những bộ phim về Batman trước, tôi đều không có hứng thú vì chúng đều vẽ ra 1 kiểu anh hùng vừa thiếu thực tế vừa phi logic, một kiểu chuyện cổ tích cho người lớn. Trước khi xem bộ phim này, tôi cũng nghĩ rằng đây sẽ là 1 bộ phim nhàm chán. Thế nhưng kết quả hoàn toàn trái ngược. Có thể nói bộ phim đã cuốn hút tôi từ đầu đến cuối. Những gì bộ phim muốn chuyển tải đã vượt xa hơn nhiều so với doanh thu 1 tỉ USD của nó.

Bộ phim làm dấy lên nhiều luồng dư luận về bản chất của cuộc chiến chống khủng bố. Khi bị bắt ở đồn cảnh sát, Joker đã nói với Batman: "You invent me, what can I do without you?" (Mày phát minh ra tao, tao có thể làm được gì nếu thiếu mày?). Thật vậy, từ khi nhỏ chúng ta đã sống trong 1 xã hội đầy phân biệt. Chúng ta cần những lớp học thường để phân biệt với lớp chuyên, lớp chọn. Cần những học sinh dở để phân biệt với những học sinh giỏi. Như vậy, để trở thành "anh hùng chống khủng bố", tất nhiên, ta cần phải có những kẻ khủng bố.

Vì sao nói Joker chính là hiện thân của chủ nghĩa khủng bố mới trong thời đại chúng ta? Bởi vì hắn giết người không cần nguyên nhân nào cả: "I kill because I can" - hắn giết người bởi vì hắn có thể, chỉ vậy thôi. Hắn giết người không phải vì tiền: trong phim có 1 phân cảnh trong đó Joker ngồi trên 1 núi tiền, trượt xuống và sau đó châm lửa đốt. Hắn giết người càng không phải vì danh tiếng hay hận thù xã hội. Ta có thể dễ dàng bị đánh lừa rằng hắn căm thù xã hội bởi vì vết sẹo trên mặt. Tuy nhiên, nếu xem kỹ, ta có thể thấy rằng ít nhất 2 lần hắn kể về nguồn gốc vết sẹo của hắn. Lần 1, hắn nói đại loại rằng cha hắn trong cơn say rượu thấy hắn khóc bèn nói "Why so serious?" và cầm dao rạch miệng hắn. Lần 2, trong bữa tiệc chiêu đãi, hắn nói rằng vợ hắn bị 1 băng nhóm xã hội đen rạch miệng; và để vợ hắn đỡ tủi thân, hắn đã tự rạch miệng mình cho giống vợ, nhưng vợ hắn không chịu nổi gương mặt khủng khiếp của hắn nên đã bỏ hắn. Như vậy là hắn tự mâu thuẫn với chính mình qua 2 lần phát biểu. Về cơ bản, hắn là 1 tên nói láo. Như vậy, không thể xem việc hắn giết người là kết quả của 1 ý thức căm thù xã hội. Hắn cũng không sợ chết. Trong phim có 1 cảnh Batman lao xe thẳng vào người hắn, còn hắn thì đứng dang tay ra và hét lên đại loại như "Come on, hit me, hit me". Có thể nói hắn không còn điểm yếu nào, nên rất khó để đối phó với hắn.


Joker - chủ nghĩa khủng bố mới trong thời đại chúng ta?

Chỉ có Batman là hiểu rõ Joker giết người không vì lí do nào cả: "Some men just want to see the world burn". Điều này rất giống với những kẻ đánh bom khủng bố trong thời đại chúng ta. Rất nhiều người ôm bom tự sát lao vào chỗ đông người mà chẳng có lý do nào cả. Tuy nhiên, Joker còn đáng sợ hơn những kẻ khủng bố ở chỗ những kẻ ôm bom tự sát ít ra còn tin vào thánh Ala còn Joker đương nhiên không tin vào 1 điều gì cả.

Như vậy, chúng ta, những "anh hùng chống khủng bố" đang "phát minh" ra tội ác hay là tội ác đang "phát minh" ra chúng ta.

Nếu như nữa đầu bộ phim, Nolan lái chúng ta vào chủ đề cuộc chiến chống khủng bố thì nửa sau bộ phim ông đột ngột bẻ ngoặt tay lái 180 độ và lao thẳng vào chúng ta. Có thể đây là những cảm xúc khó chịu nhất mà tôi từng gặp. Nolan là bậc thầy trong việc mổ xẻ những ngóc ngách sâu kín nhất trong tâm hồn chúng ta như 1 bác sĩ phẩu thuật lành nghề nhưng thiếu tình thương.

Nào, chúng ta có thật sự là người tốt như chúng ta vẫn nghĩ?
Phần sau nói về quá trình "transfer" quyền lực mà Batman tiến hành cho Harvey Dent, công tố viên xuất sắc của thành phố Gotham. Theo Batman thì Gotham cần 1 người như Harvey Dent để chống lại bọn tội phạm hơn là 1 siêu nhân "mặc quần lót ngoài quần dài" như Batman. Điều rắc rối là Joker lại không nghĩ như vậy.

Điểm mạnh của Joker là hắn có khả năng biết được những điểm xấu trong tâm hồn của mỗi con người và khuếch đại nó lên. Điều tệ hại là Harvey Dent chỉ là người tốt khi người yêu của hắn chưa chết và khi hắn vẫn còn có 1 khuôn mặt đẹp. Khi 2 điều đó không còn, hắn hành động chẳng khác gì Joker. Điểm đáng sợ ở chỗ những người như Harvey Dent không phải là hiếm gặp trong cuộc sống, bạn có thể gặp hắn mỗi ngày khi soi gương. Đây là điều khó chịu nhất, Batman hay Joker không còn là nhân vật phim nữa mà chính chúng ta đang là nhân vật. Nolan đã đẩy chúng ta vào ghế nóng.


Harvey Dent - Anh hùng đôi khi không phải là dám chết mà là dám sống

Thừa nhận thất bại hoàn toàn trong việc "transfer", Batman lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu để mọi người biết được biết được sự thật về Harvey Dent thì dân chúng sẽ chẳng ai còn tin vào cuộc chiến "chống khủng bố". Và, để cho "tượng đài" Harvey Dent khỏi sụp đổ, Batman chấp nhận nhận hết mọi tội lỗi về mình. Thế giới có 1 "khủng bố" mới: Batman thế chỗ cho "khủng bố" cũ - Joker vừa bị tóm. Như vậy, nếu Batman "phát minh" ra khủng bố là Joker thì bây giờ đến lượt Harvey Dent "phát minh" ra khủng bố mới là Batman. "Remember, you invent me, you complete me, what can I do without you..."




Thế giới cần 1 tượng đài như Harvey Dent hay 1 anh hùng thầm lặng như Batman?

(Phạm Hoài An)